Radziejów gif Gif Płowce klasztor kawiarenka kościuszko
powrót do strony głównej Górczyński Józef Kalafus Jan Korcz Janusz kontakt z nami


355

Radziejów

WywiadyRadziejów
linia
gif

Józef Ryszard Pernak

znany znawca i miłośnik Radziejowa i nie tylko opowiada.

Ryszard od lat jesteś związany z Radziejowem i jego okolicami i nie darmo uważany jesteś za znakomitego znawcę wielu zagadnień jak i ludzi z nim związanych. Zresztą jesteś aktywnym członkiem miejscowego Koła Historycznego gdzie dzielisz się przy okazji różnych spotkań wspomnieniami i własnymi przeżyciami  jak i przypominasz wiele faktów, które powoli przechodzą do zapomnienia a Twoje działanie zmierza ku temu aby to się nie stało. Miałem okazję z Tobą rozmawiać na tematy związane z powstaniem jak i działalnością

Zespołu Folklorystycznego „Kujawy” .

rozmowa na stronie

kujawy

http://www.kujawy.republika.pl

Dlatego dziś pominiemy wspomniany temat w pełnym zakresie. Ale jednak choćby ze względu na bliską przyjaźń Twoją z moim ojcem a i Was obu z Józefem Górczyńskim przypomnij choć trochę tych z tego poprzedniego wywiadu.

Masz rację .Bo "Kujawy" to

Zespół Pieśni i Tańca „KUJAWY”

tak bowiem nazywa się najdłużej działający w Radziejowie zespół folklorystyczny. Pomysł utworzenia zespołu tego typu kiełkował w Radziejowie od dawna.To co jednak osiągnął zespół to praca wszystkich jego członków. Pierwszy skład zespołu to kilka kobiet, już w pewnym wieku, doskonale znających obrzędy kujawskie, jeżeli nie wszystkie z własnych doświadczeń, to na pewno z opowiadań swoich matek lub babek..
Cały więc zespół to autentyczni Kujawianie – to zespół przyjaciół ,

których połączyła i łączy wspólna pasja

„taniec i śpiew związany z Kujawami i samym Radziejowem”.

Potem wystarczyło już tylko wyszukiwać zapomniane obrzędy kujawskie, przeprowadzić niezliczone ilości prób, wystarczyło mieć ogromne samozaparcie w pokonywaniu różnych trudności i już sukces gotowy. Przede wszystkim jednak trzeba kochać kujawski taniec i pieśń, trzeba lubić i trzeba chcieć. Tak właśnie do pracy w zespole podchodzą członkowie "Kujaw", bo nikt im za pracę nie płaci złamanego grosza. Dziś "Kujawy" są bardzo znanym zespołem odnoszącym wiele sukcesów tak w regionie jak i na przeglądach na terenie całej Polski a także za granicą

motto

"Droga przyjaźni w naszym zespole- jak wszystko co piękne - jest trudna.
Z podziwem, a może ostrożnym zdziwieniem,
spoglądamy między siebie jesteśmy przyjaciółmi
Badawczo przyglądamy się sobie.
Co znaczy "być przyjacielem"?
Czy my zawsze potrafimy być przyjaciółmi?


Historia Radziejowskich "Kujaw"

gif

 Rzeczywiście znałem wiele osób i dlatego chciałbym podać najważniejsze fakty z działalności zespołu oraz ludzi z nim związanych. Uważam ,że w działalności życia kulturalnego Radziejowa na szczególna uwagę  zasługuje społeczny ruch kulturalny, posiadający tradycje sięgające XIX wieku. Ten żywiołowy , lecz rozproszony ruch społeczno-kulturalny ujęto w ramy organizacyjne powołując w 1962 roku Towarzystwo Miłośników Kujaw. Powstało ono z inicjatywy Józefa Górczyńskiego , organizatora i wieloletniego dyrektora Zespołu Szkół Mechanicznych w Radziejowie, posła na Sejm, zasłużonego działacza kultury. Na pierwszym zebraniu organizacyjnym TMK wybrano Józefa Górczyńskiego , który pełnił tę funkcje do śmierci w 1994 roku.

             Na szczególna uwagę w działalności Towarzystwa Miłośników Kujaw zasługuje fakt zorganizowania w 1967 roku zespołu folklorystycznego.

 
             
W tym roku 17 grudnia 2007 r. minęło 40 lat od jego utworzenia.

          Organizatorem tego , o niewątpliwym znaczeniu kulturowym i kulturotwórczym był wspomniany prezes TMK , Józef Górczyński.

Powołany amatorski zespół folklorystyczny przybrał nazwę „Kapela Ludowa” .Biorąc pod uwagę skład zespołu nazwa ta wydaje się uzasadniona. Podstawowym członem była liczebnie największa grupa osób grających na instrumentach. Pod nazwą „Kapela Ludowa”  zespół występował do 1970 roku. W tym to bowiem roku pojawiła się po raz pierwszy nazwa „ Zespół Pieśni i Tańca ”Kujawy”. Ta nazwa jest najbardziej właściwa, bowiem zespół gra, śpiewa, tańczy. Radziejowski zespół  Kujawy zaliczyć należy do kategorii zespołów autentycznych. Prezentuje on folklor naturalnie, niejako na „żywo”. Programy zespołu opracowywane są zazwyczaj samorzutnie, dzięki uczynnej pamięci osób starszych, odtwarzających dawne piosenki, tańce, zwyczaje i treści obrzędów. Zespół powstał z autentycznej potrzeby grupy członków TMK i niejako na zapotrzebowanie mieszkańców Radziejowa. Opiekunem merytorycznym zespołu „Kujawy” od jego powstania było Towarzystwo Miłośników Kujaw w Radziejowie. Towarzystwo przyjęło na siebie rolę propagatora działalności zespołu. Od powstania do 1975 roku miejscem spotkań zespołu był Zespół Szkół Mechanicznych w Radziejowie. W budynku tym odbywały się próby, tam też zabezpieczone było pomieszczenie do przechowywania strojów, instrumentów bądź też innych akcesoriów. Od 1978 roku opiekę merytoryczna a także organizacyjną sprawuje Radziejowski Dom Kultury, a obecnie Miejski i Powiatowy Dom Kultury. Do 1975 roku „Kujawy” finansowane były w całości przez Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy. Z funduszy tego wydziału zakupiono w 1978 roku pierwsze kompletne stroje kujawskie. W latach 1975-1978 opiekę finansową sprawowało TMK. Od 1978 roku z budżetu RDK zakupiono kostiumy dla członków zespołu. W 1979 roku Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego we Włocławku zakupuje obuwie. Kolejne nowe kompletne stroje dla zespołu zakupił Radziejowski Dom Kultury w 1997 roku dzięki środkom przyznanym przez Wojewodę Włocławskiego Władysława Kubiaka.

265


Ryszardzie jak kształtowało sie na przestrzeni tych lat kierownictwo artystyczne ?

 

Pierwszym kierownikiem artystycznym zespołu Kujawy był Henryk Gronkowski. Funkcję tę pełnił do 1968 roku. Pochodził z Kujaw, był nauczycielem. Praca H.Gronkowskiego z zespołem charakteryzowała się ciągłym poszukiwaniami zmierzającymi do nadania zespołowi charakteru autentycznego latach 1968-1970 „Kujawami” kieruje Józef Kucal. Pod jego kierownictwem zespół osiągnął wysoki poziom wykonawczy. W 1970 roku kierownictwo artystyczne obejmuje Józef Pietrzak, muzyk z wykształcenia, doskonały znawca folkloru kujawskiego. Józef Pietrzak był nie tylko muzykiem, kierownikiem i jednocześnie członkiem zespołu, ale przede wszystkim znakomitym pedagogiem związanym z ruchem artystycznym od 1946 roku. Józef Pietrzak w 1990 roku opuścił Radziejów i zamieszkał w Chojnicach , gdzie nadal aktywnie pracował. Zmarł 10 czerwca 1999 roku. Na uwagę w działalności Zespołu Pieśni i Tańca "Kujawy " zasługuje Maria Dębniak. Od początku związana z " Kujawami". Jako szczególnie aktywny członek zespołu.zajmowała się strona choreograficzną przygotowywanych programów artystycznych. Od 1990 roku z powodzeniem zespołem kieruje Henryk Nawrocki, od 1999 roku choreografia w "Kujawach" zajmuje sie Wanda Waszak.

Dziękuje wiele powiedziałeś o tym zespole. Nie będę ciebie zamęczał repertuarem bo znajduje sie on na witrynie

kujawy

http://www.kujawy.republika.pl
i prezentowany jest przez Pania Wandę Waszak.

Cykl rozmów z Ryszardem Pernakiem

Ryszard

Ze swej strony proponuję , abyśmy dalszą rozmowę rozpoczęli od przedstawienia przez ciebie w skondensowany sposób Twojego przebogatego ponad 80 letniego życiorysu i na jego tle w formie wspomnień rzucenie przykładów Twego działania na rozwój tego rejonu.

 

Oczywiście będzie to moja subiektywna ocena tych zagadnień.

Ale nie sposób przy tej okazji nie podzielić się krótkimi informacjami z mojego życiorysu.

Urodziłem się 12 marca w Radziejowie.

brawa 

Rzeczywiście czas nieubłagalnie biegnie w tym roku 

w dniu 12 marca rozpocznę 85 rok życia

Jest to szmat czasu w którym w miejscowym środowisku wiele się działo. Jeśli pozwolisz to zacznę od mego życiorysu. A w następnej kolejności spróbuję zasygnalizować niektóre sprawy moim zdaniem istotne , które z mojej inicjatywy i inspiracji udało się dzięki współpracy z tym środowiskiem zrealizować.

Ryszard jeśli pozwolisz to zanim przejdziemy do Twego życiorysu zaczniemy naszą dalszą część rozmowy od naszego klasztoru.

W ostatnim okresie a zwłaszcza od powstania nowej parafii wiele się tam dzieje. Szczegóły można znaleźć na witrynie

http://www.radziejow.franciszkanie.pl

a rozszerzyć choćby o 

kawiarenka

Kawiarenkę u Franciszkanów” 

czy też funkcjonującą tam  myjnię.

czy też na witrynach

http://www.kujawy2006.republika.pl

 2006

http://www.kujawy.republika.pl

kujawy

ks

Mnie szczególnie interesuje jak wspominasz lata 1927-1937 kiedy to dzięki Rektorowi  ks. Janowi Wieczorkowi podjęto i przeprowadzono wielki i kosztowny remont powyższego kościoła. Bo jak pamiętam  relacje mego ojca  Franciszka Szmagalskiego z zawodu stolarza (1910-1994) uczestniczącego w tamtych latach wraz z grupa rzemieślników w jego remoncie stan tego kościoła w 1927 roku zmierzał ku wielkiemu upadkowi : dach i szczyty groziły zawaleniem.  Ks. Jan Wieczorek dzięki zebranym w bliższej i dalszej okolicy środkom finansowym  zbudował nowe szczyty i dach oraz bardzo piękne tzw. kryształowe sklepienie na filarach, których przed tym nie było. 

zdjęcie

Wspólne zdjecie elit Radziejowa sierpień 1937 r.

Za szczególne zasługi Ks. Jana Wieczorka w dniu 29 sierpnia 1937 roku w dniu uroczystego pożegnania i podziękowania za 11 – letni owoc jego pracy na stanowisku Rektora, Prefekta, Patrona Robotników Chrześcijańskich, Młodzieży Męskiej i Żeńskiej , oraz radnego miasta elita tamtejsza zebrała się i została umieszczona na tej pożółkłej już dziś fotografii.

Fara

Fara a w głębi klasztor 1937 r.

 

Niewiele mogę dodać do tej informacji. Potwierdzając szczególnie wielki wkład wspomnianego Ks. Jana Wieczorka szczególnie miłego i zasłużonego człowieka i oddanego kapłana. O skali dokonań tego kapłana świadczy jego sprawozdanie.

600 lecie bitwy pod Płowcami Ks.Jana Wieczorka z 1931 r.

sypanie kopca

sypanie kopca w Płowcach

logo

wiele o tym okresie zawiera książka Maksymiliana Boruckiego "Ziemia Kujawska" kliknij powyższe logo Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej i możesz poczytać

a także 

600 lecie bitwy pod Płowcami Ks.Jana Wieczorka z 1931 r.

openinscenizacja

pobierz  plik PDF

Historia Klasztoru Ks.J.Wieczorek

Będąc jednak przy sprawach klasztoru chciałbym wtrącić swój wątek osobisty.

Szmagalski

Franciszek Szmagalski

Proszę Ryszard przedstaw ten wątek bo już kiedyś o nim mówiłeś i jak pamiętam dotyczyło to umieszczenia grupy dzieci wśród których i ty byłeś ale szczegóły się zatarły w mojej pamięci.

Choć jak pamiętam to chodziło u umieszczenie grupy dzieci na klasztornym obrazie jaki był wtedy namalowany na potrzeby tego kościoła.

265

1931

Pomnik T.Kościuszki na rynku 1931 r.

Ryszard kiedyś na rynku Radziejowa jak wynika to z powyższego zdjęcia stał pomnik Tadeusza Kościuszki. Myślę , że warto by było abyś o tym wspomniał tym bardziej, że jak wiem uczestniczyłeś w jego odrestaurowaniu i umieszczeniu na nowy miejscu a i Twój osobisty w tym udział był przeogromny. A to też jest kawałek historii związanej z Radziejowem i Twoja osobą.

205

Ryszard Pernak;Daniela Postrach;Waldemar Dziubich

Jeśli pozwolisz Ryszard to zaprezentuję otrzymany medal z tej okazji w 1987 roku

A jak to wynika z załaczonych zdjęć mineło to już 20 lat. 

203202gif

więcej zdjęć vide album Pomnik T.Kościuszki

Masz rację rzeczywiście sporo w tym mego działania aby po latach do Radziejowa wrócił dawny pomnik T.Kościuszki.

265

Ryszard z dużym zainteresowaniem obejrzałem otrzymane od ciebie do przeczytania takie publikacje jak : 

zdjęcie

Jerzy Giergielewicz

Tropem Orłów Pomorza Zachodniego autor: Jerzy Giergielewicz i Grażyna Karczmarczyk-Domian;

"Świdwie rezerwat przyrody "ze zdjęciami Jerzego Giergielewicza;

"Rezerwat Świdwie klejnot Pomorza Zachodniego" autorstwa Jerzego Giergielewicza.

Ale nie to jest przedmiotem naszej rozmowy. Wiem bowiem ,że jest to Twój rówieśnik z którym od lat utrzymujesz kontakty. Ponieważ to nazwisko wiąże się z historią Radziejowa przybliż kto to jest dla Radziejowa.

Sprawa jest prosta jest to syn nieżyjącego od lat Ignacego Giergielewicza, który mieszkał i pracował i od dzieciństwa zamieszkiwał "Kujawy" . Jego praca zawodowa wiązała się z oświatą
był to bowiem w latach 1927-1932 Kierownik Szkoły Powszechnej w Radziejowie, którego po 
wyjeżdzie z Radziejowa losy rzuciły do Warszawy.
A o tym świadczy min. ta piękna dedykacja jaką otrzymałem od niego:

dedykacja

Drogim Przyjaciołom z Radziejowa , trochę piękna przyrody ojczystej, 
z terenów Pomorza Zachodniego, przesyła z serdecznymi pozdrowieniami
Jerzy Giergielewicz - syn Ignacego Giergielewicza, byłego kierownika Szkoły Powszechnej w Radziejowie , który w latach 1927-1932 mieszkał i pracował i od dzieciństwa żył z rodzina na Kujawach. Serfdecznie pozdrawiam Szanownych członków Koła "Ocalić od zapomnienia".
Mam już 83 lata i wiem jak szybko mija czas.

Szczecin, grudzień 2006 r.         Jerzy Giergielewicz autor tego albumu

19

swiesz

Ryszard otrzymałem od ciebie w podarunku opracowanie ; Marii  Eznarskiej i Barbary Rolirad dotyczące wydanego w 2004 roku opracowania

"Siedziby ziemiańskie " w powiecie radziejowskim.

Jest to interesujacy materiał zawierający wiele informacji jak i zdjęć traktujących o tej tematyce.Wiem ,że ww. panie korzystały z Twoich uwag i wiedzy gdyż wiele nazwisk z tamtego okresu masz jeszcze w pamięci.

Aby ciebie zaskoczyć zacytuj mi je wraz z powiązaniem z poszczególnymi majatkami.

Proszę bardzo zapisz . I tak :

19

Ryszard w luźnych rozmowach opowiadałeś także o Twoim działaniu na rzecz zdobycia środków
dla potrzeb służby zdrowia a zwłaszcza na budowę nowej apteki jak i hotelu pielęgniarek przy
miejscowym szpitalu. Przybliż te sprawy.
Rzeczywiście i na tym odcinku miałem pewien wpływ. A mianowicie.

265

Ważnym elementem Twojego życiorysu była działalność społeczna zarówno w samorządzie terytorialnym jak również na innych kierunkach życia i nadal działasz choćby w kole historycznym.


Myślę Ryszard , że warto by było aby choć w kilku zdaniach skomentował to zagadnienie.

265

Byłeś znanym działaczem związanym ze Spółdzielczością Rolniczą.

Z uwagi na jej rolę jaka spełniała oraz Twój udział warto abyś przypomniał o faktach związanych z Twoją w nich działalnością

Ryszard przepraszam , że od początku spotkań nie pozwoliłem Tobie na pełne
zaprezentowanie Twego przebogatego życiorysu ale zrobiłem to celowo aby
w formie pytań i Twoich odpowiedzi unaocznić choć kilka faktów Twego
aktywnego działania na rzecz tego i nie tylko środowiska. A teraz dalej
nie przeszkadzam i proszę o podanie Twego życiorysu bo warto go poznać.

14

To wypijmy na aktywne 84 lata z życzeniami dalszych na miarę sił i zdrowia